Испарта, Турция
УДК 001.2 Взаимосвязь наук
УДК 001.3 Ценность, значение, польза, место и подчинение, защита и поощрение науки
УДК 001.4 Язык науки. Научная терминология. Номенклатура
Турция стремится к членству в Европейском союзе с момента подачи заявления о присоединении в 1959 г. Несмотря на колебания в политических и экономических отношениях, достижение полноправного членства в Европейском союзе неизменно остается центральной государственной политикой почти каждого правительства. Однако с начала 2000-х гг. определенные политические круги в государствах-членах Европейского союза, особенно в Германии, Франции и Австрии, продвигали идею привилегированного партнерства в качестве альтернативы присоединения. Хотя это предложение не было официально принято институтами ни Турции, ни Европейского союза, оно вызвало бурные дебаты о его правовых рамках и практических последствиях. Некоторые заинтересованные стороны даже утверждали, что Турция с самого начала выступала в качестве привилегированного партнера, учитывая ее давнюю связь с Европейским союзом через Анкарский договор и Таможенный союз. Двусмысленность термина привилегированное партнерство сделала его спорным в отношениях Турции и Европейского союза. Хотя понятие привилегии в целом имеет позитивный оттенок, в случае Турции оно приобрело негативный смысл, став способом постоянного удержания Турции вне европейских механизмов принятия решений с сохранением экономической и политической зависимости. Цель – провести сравнительный анализ потенциального привилегированного партнерства Турции с Европейским союзом и аналогичных моделей, применяемых в Норвегии, Швейцарии и Тунисе. Изучена концепция привилегированного партнерства в контексте дискурса Европейского союза, а также проведено сравнение ее общего применения с конкретными последствиями для Турции. Установлено, что модель привилегированного партнерства отражает как внутренние ограничения Европейского союза, так и его колебания по поводу присоединения Турции. В результате выявлены причины, по которым структура сотрудничества стала проблематичной и политически чувствительной в контексте отношений Турции и Европейского союза.
Европейский союз, полноправное членство, привилегированное партнерство, Анкарский договор, переговоры о присоединении, Турция
1. Mahlut M. A comparatıve study of "capıtulatıon" word wıth "concessıon" word ın terms of hıstorıcal perspectıve at the begınnıng of the 20th century. History Studies, 2010, 2(2): 401–413. http://doi.org/10.9737/hist_101
2. Pamir A. Kapitülasyon kavramı ve Osmanlı Devleti’ne etkileri. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2002, 51(2): 79–119. https://doi.org/10.1501/Hukfak_0000000565
3. Türkmen Z. Osmanlı Devleti’nde kapitülasyonların uygulanışına toplu bir bakış. Ankara Üniversitesi Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi, 1995, (6): 325–341. https://doi.org/10.1501/OTAM_0000000251
4. Özkırımlı U. Milliyetçilik ve Türkiye-AB İlişkileri. Karaköy, İstanbul: TESEV, 2008, 128.
5. Schmitt H. A. The privileged partnership: Franco-German relations in the European Community, 1969–1984. Haig Simonian. The Journal of Modern History, 1987, 59(3): 564–566. https://doi.org/10.1086/243239
6. Gümrükçü H. Türkiye ve Avrupa Birliği (İlişkinin Unutulan Yönleri, Dünü, Bugünü). İstanbul: Beta, 2002, 480.
7. Torun Z. From convergence to divergence: The compatibility of Turkish and EU foreign policy. EU-Turkey Relations, eds. Reiners W., Turhan E. Cham: Palgrave Macmillan, 2021, 323–346. https://doi.org/10.1007/978-3-030-70890-0_13
8. Köse T. Is a new opening possible in Türkiye-EU relations? Insight Turkey, 2023, 25(2): 11–24. https://doi.org/10.25253/99.2023252.1
9. AltıntaşV., Marchetti A. The tough topics in accession negotiations. EU-Turkey Monitor, 2005, 1(1). URL: https://www.zei.uni-bonn.de/de/publikationen/medien/eu-turkey-monitor/zei-eu-turkey-monitor-2010-6-2-3.pdf/@@download/file/ZEI-EU-Turkey-Monitor-2010-6-2-3.pdf (accessed 1 Sep 2025).
10. Altay S. The "Norway model" for a privileged partnership between the EU and Turkey. Ege Academic Review, 2021, 21(3): 213–226. https://doi.org/10.21121/eab.960143
11. Egeberg M., Trondal J. Differentiated integration in Europe: The case of EEA country Norway. Journal of Common Market Studies, 1999, 37(1): 133–142. https://doi.org/10.1111/1468-5965.00154
12. Sciarini P., Listhaug O. Single cases or a unique pair? The Swiss and Norwegian "No" to Europe. Journal of Common Market Studies, 1997, 35(3): 407–438. https://doi.org/10.1111/1468-5965.00068
13. Birkan O. The transcript of a long story: A critical analysis of Eurocentric prejudices in Turkey’s European union membership process. Journal of King Saud University – Science, 2025, 37. https://doi.org/10.25259/JKSUS_451_2024
14. Samur H., Demirtepe T. The EU’s tacit yet unspoken attitude towards Turkey’s EU accession process: Viewing Turkey as "a European outsider". Eastern Journal of European Studies, 2025, 16(1): 239–257. https://doi.org/10.47743/ejes-2025-0111
15. Arat E. Türkiye-AET ortaklık organları. Avrupa Topluluğu ve Türkiye, ed. Bozkurt Ö. Ankara: TODAİE, 1987, 40–64.
16. Karakaş C. Gradual integration: An attractive alternative integration process for Turkey and the EU. European Foreign Affairs Review, 2006, 11(3): 311–331. https://doi.org/10.54648/eerr2006028
17. Kösebalaban H. The permanent "other"? Turkey and the question of European identity. Mediterranean Quarterly, 2007, 18(4): 87–111. https://doi.org/10.1215/10474552-2007-027
18. Kabaalioğlu H. A. The Customs Union: A final step before Turkey’s accession to the European Union? Marmara Journal of European Studies, 1998, 6(1): 113–140. https://doi.org/10.29228/mjes.314
19. Turan İ., Akçay E. Ya., Kanat S. Understanding privileged partnership discourse on the basis of Turkey and the European Union relation. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2019, (34): 29–47.
20. Asp C. Genişleme: Türkiye-AB ilişkilerinin stratejik boyutları. Türkiye-AB İlişkileri Nereye Gidiyor, eds. Esen E., İyikan N. Ankara: Phoenix, 2009, 155–160.
21. Forýtek L. Economic relations between Turkey and the EU in times of political stalemate. World Economy and Policy, 2022, 1(1). https://doi.org/10.18267/j.wep.172
22. Niemiec J. Privileged, problematic or problem-solving partnership: The image of the European Union in contemporary Turkey. The Copernicus Journal of Political Studies, 2020, (2): 49–71. https://doi.org/10.12775/CJPS.2020.014
23. Aybet G. Turkey and the EU after the first year of negotiations: Reconciling internal and external policy challenges. Security Dialogue, 2006, 37(4): 529–549. https://doi.org/10.1177/0967010606072947
24. Karakaş C. Üye olmadan entegrasyon mümkün mü? Türkiye’nin AB üyeliğinin hukuki dayanakları ve tam üyelik alternatifleri. Uluslararası İlişkiler, 2008, 4(16): 23–49.
25. Türkeş-Kılıç S. Justifying privileged partnership with Turkey: An analysis of debates in the European Parliament. Turkish Studies, 2020, 21(1): 29–55. https://doi.org/10.1080/14683849.2019.1565941
26. Karakaş C. Türkiye’nin AB üyeliği tartışması: AB – Türkiye ilişkilerinde "aşamalı entegrasyon". Uluslararası Hukuk ve Politika, 2007, 3(9). URL: https://search.trdizin.gov.tr/en/yayin/detay/84150 (accessed 1 Sep 2025).
27. Öner S. Different manifestations of the rise of far-right in European politics: The cases of Germany and Austria. Marmara Üniversitesi Avrupa Araştırmaları Enstitüsü Avrupa Araştırmaları Dergisi, 2014, 22(2): 85–106. https://doi.org/10.29228/mjes.86
28. Baç M. M., Taşkın E. Turkey’s accession to the European Union: Does culture and identity play a role? Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, 2007, 6(2): 31–50. https://doi.org/10.1501/Avraras_0000000107
29. Sen S. On colonial self-perceptions: The European Union, Turkey and the "bad" leader. Interventions, 2020, 22(6): 763–782. https://doi.org/10.1080/1369801X.2020.1749706
30. Altay S. Toward a "privileged partnership": The EU, Turkey and the upgrade of the Customs Union. Insight Turkey, 2018, 20(3): 179–198. http://doi.org/10.25253/99.2018203.13



